Nieuwe EU-regels rond Listeria: wat verandert er vanaf 1 juli 2026?
Vanaf 1 juli 2026 gelden er strengere regels voor Listeria monocytogenes in kant-en-klare levensmiddelen. De wijziging komt uit Verordening (EU) 2024/2895, die de bestaande Verordening (EC) 2073/2005 aanpast. Voor producenten en verwerkers van kant-en-klare producten betekent dit dat je beter moet kunnen aantonen dat je product veilig blijft, van productie tot het einde van de houdbaarheidsdatum.
Wat verandert er precies?
De aanpassing raakt specifiek kant-en-klare producten die groei van Listeria monocytogenes kunnen ondersteunen (denk aan gerookte vis, rauwmelkse kazen, voorverpakte vleeswaren, rauwkostsalades of gekoelde kant-en-klaarmaaltijden). Voor die producten gelden vanaf 1 juli 2026 twee mogelijke normen:
- Kan je wetenschappelijk aantonen dat de bacterie niet boven 100 kve/g uitgroeit tijdens de volledige houdbaarheid? Dan blijft het soepelere criterium van max. 100 kve/g van toepassing. (rekening houdend met uitzonderingen)
- Kan je dat niet aantonen? Dan moet Listeria monocytogenes afwezig zijn in 25 gram product, en dit gedurende de hele houdbaarheidstermijn. Dus niet langer enkel tot het product de fabriek verlaat, zoals nu nog het geval is. (behalve in de wettelijk voorziene uitzonderingsgevallen)
Die laatste wijziging is de kern van de zaak: de verantwoordelijkheid van de producent stopt niet meer bij de poort, maar loopt door over opslag, transport en verdere verwerking in de keten.
Moet alles al klaar zijn tegen 1 juli 2026?
Dat is voor veel bedrijven de meest concrete vraag, en het antwoord vraagt wat nuance. De verordening verplicht niet dat elk individueel product tegen 1 juli 2026 al een volledig afgewerkte challenge test of predictieve studie moet hebben doorlopen. Wat ze wél vraagt, is een wetenschappelijk onderbouwde aanpak: een duidelijke classificatie van je producten, een onderbouwing van waarom een product al dan niet groei van Listeria ondersteunt, en (waar nodig) een dossier dat dit staaft.
In de praktijk betekent dit een risicogebaseerde aanpak: eerst kijken naar bestaande kennis, literatuur en historische data. Pas wanneer dat niet voldoende uitsluitsel geeft, dient men over te gaan tot bijkomende studies zoals predictieve microbiologie of challengetesten. Voor bedrijven met een uitgebreid productenportfolio kan dit dus een gefaseerd traject zijn, met prioritering op risico.
Belangrijk om te onthouden: hoe minder onderbouwing, hoe groter het risico bij controle. Bedrijven die na 1 juli 2026 een product op de markt brengen onder het soepelere criterium zonder voldoende wetenschappelijke onderbouwing, staan zwak tegenover de bevoegde autoriteiten.
Waarom deze aanscherping?
De wijziging komt niet uit het niets. Het aantal gerapporteerde listeriose-gevallen in de EU is de afgelopen jaren gestegen, met een piek in 2023. Listeriose treft vooral kwetsbare groepen zoals zwangere vrouwen, ouderen, jonge kinderen en mensen met een verminderde weerstand en kan voor hen ernstige gevolgen hebben.
Wat betekent dit voor jouw bedrijf?
Hoog tijd om, indien nog niet gebeurd, na te gaan:
- welke van je producten onder de nieuwe regels vallen
- of je voldoende onderbouwing hebt om aan te tonen dat een product al dan niet groei van Listeria ondersteunt
- of je shelf-life studies, monitoringprogramma’s en eventuele challengetesten op punt staan of moeten worden opgestart.
Eurofins Food Testing staat klaar om je hierbij te begeleiden, van eerste risico-inschatting tot de uitvoering van de nodige studies en testen.
Samenvatting
Vanaf 1 juli 2026 gelden strengere regels voor Listeria monocytogenes in kant-en-klare producten (Verordening (EU) 2024/2895). Het gaat om producten die groei van Listeria kunnen ondersteunen, zoals gerookte vis, rauwmelkse kazen, vleeswaren en kant-en-klaarsalades.
- Regelgeving
- Kan groei niet onderbouwd worden? Dan geldt: afwezigheid in 25 g gedurende de volledige houdbaarheid. (excl. uitzonderingen)
- Kan groei wel onderbouwd worden? Dan blijft het soepelere criterium van max. 100 kve/g van toepassing. (excl. uitzonderingen)
- Nieuw: deze verantwoordelijkheid loopt door tot het einde van de houdbaarheid, niet enkel tot het product de fabriek verlaat.
- Procedure: Niet elk product moet tegen 1 juli al een volledig afgewerkte challenge test hebben: een onderbouwde, risicogebaseerde aanpak is het uitgangspunt. Hoe minder onderbouwing, hoe groter het risico bij controle door de bevoegde autoriteiten.
